فرهنگ خشونت

فرهنگ خشونت
جمیله ندایی 17ژوئن2006
اسفند سال 1357 وقتی صجبت از حجاب اجباری شد ،زنان در تهران به خیابانها ریختند و یکی از شعارها که هنوز در گوشم زنگ میزند ، شعار ، باید نباید بود. برای من معنای این دو کلمه همان انعطاف و تردید یک انسان بالغ به تمام ارزشهای موجود در جهان فعلی ست.
من فکر میکنم اگر نتوانیم تمام ارزشهایی که ما را به زندگی و مبارزه برای زندگی نیرو می دهد ، دایما به سوال بگذاریم ، نمیتوانیم مدغّی به وجودآوردن جهان دیگر یا جهان بهتر باشیم.

کارزار زنان برای لغو قوانین ضدّ زن چنان نیرویی را در زنان بیدار کرد که پنج روز در برف و سرما فریاد می زدند که این شرایط را نمی پذیرند و خواهان ساختن جهان دیگری هستند.

قدرت مذهبی ایران با اتکاء به تمام ارزشهای مقدّس ، به سرکوب زنان انقلابی مشغول است. و زنان انقلابی با تعاریف مختلف برای آزادی مقاومت و مبارزه می کنند.
اتّحاد عمل برای حرکت مهّم کارزار دفاع از آزادی بی قید و شرط زنان در مقابل قانون بود. قانون ، مهمترین ارزش عاقلانه یی ست، که بین دو انسان بر قرار میشود، که زندگی جمعی ممکن شود.

مشکل زنان در جهان فعلی قوانینی ست که مردان و زنان ضدّ زن تنظیم کرده اند که یکی بر دیگری ، طبقه یی بر طبقه یی دیگر ، قدرت برتری اجتماعی و سیاسی داشته باشند.

زنان وقتی زندگی خصوصی خودشان را امری اجتماعی و سیاسی تلقّی می کنند به پامی خیزند که برتری یکی بر دیگری را نفی کنند.

مشکل اصلی در تمام بحثهای فرساینده برای تغییر نام کارزار و حذف هر آنکه جرات می کند مبارزات را نقد کند ، از نوع تلقّی ما از مبارزه نشات می گیرد.

تعطیل کردن کارزار ، مبارزه زنان را متوقّف نمی کند.
اما ادامه مبارزه در جمع کارزار جرات و جسارت دایمی می خواهد که به نقد خود و نقد دیگری بنشیند.
نفرت انقلابی ناچار به فرهنگ خشونت می انجامد . حذف دیگری به بهانه خفظ نظم و ارزشهای مبارزاتی.

کسانی که می خواهند قوانین انسانی تدوین کنند و نابرابری و جهل و سرکوب را از بین ببرند ، نمی توانند با توسّل به حذف و خشونت از ارزشهای انسانی دفاع کنند.
تنها فرهنگ گفتگو می تواند فرهنگ خشونت را از بین ببرد.
فرهنگ گفتگو از نقد و بحث و جدل آبشخور دارد. تمام کوشش ما برای ادامه مبارزه ، گوش کردن به یکدیگر و فهمیدن دیگری ست.
وگرنه ضربه بر طبل خالی می کوبیم.

نگاه من به گفتگوی زنان در روز شنبه 17 ژوئن2006

BRUXEL.08.03.2008
FARIBA

Gisu

Shakeri

جمع بندی از نقاط قوت و ضعف کازار زنان وموانع پیشروی آن

فیروزه راد
با سلام و خسته نباشید و تبریک صدمین سالگرد روز جهانی زن که به یادبود مبارزات زنان کارگر کارخانه پوشاک در نیویورک تعیین شده است.
ضمن گرامی داشت یاد رفیق پوران بازرگان و خالی نگهداشتن جای رفیق در میان خود (همانطور که خودش خواسته بود)، ادای احترام می کنم به همه زنانی که در برابر تبعیضات موجود(جنسیتی و غیر جنسیتی) قد علم کرده اند ویا حتی تا آنجا پیش رفته اند که جان خود را ره توشه رهایی نمودند تا با زنده نگهداشتن امید، استواری راه یاران را فزونی بخشند، و همچنین به همه زنانیکه در شرایط مرگبار ایران دست از مبارزه برنداشته اند و خواست برابری حقوقی و وجودی خود را در عرصه های مختلف به فریاد درآورده و در حیطه عمل به نمایش می گذارند.

نگاهی به دوران انقلابی سالهای اواخر دهه 50، نقشی که زنان در آن دوران داشتند و آنچه که نصیبشان شد، به یاد مان می آورد که زنان زودتر از همه مورد یورش تصاحب کننده های قدرت قرار گرفتند و اعتراض آنها حتی مورد حمایت سازمانهای سیاسی که این زنان به عنوان "سربازان انقلاب" در آن فعال بودند، قرار نگرفت. از زنان خواسته شد که آرام بگیرند، تحمل کنند والوویت را به دیگران بدهند و آنان بار دیگر از خود گذشتند. بار دیگر درد را بجان خریدند. دردها یی که در ادامه، قلب و مغز زنان رابه تجربه تکان دهنده و به آگاهی از ریشه های درد کشانده و بر مصداق "تنها نمان به درد، کین درد مشترک هرگز جدا جدا درمان نمیشود" از پی آن بر آمدند که برای حل مشکلات زنان، باید خود زنان به پا خیزند، به دور هم جمع شوند وبا برپایی تشکلات مستقل خویش، خواهان تغییر شرایط گردند تا به عنوان یک انسان و نه یک جنس رده دوم، دیده شوند.
زنان خواستند علیرغم سیاسی ماندن و سیاسی عمل کردن، دیگر زایده سازمانهای سیاسی نباشند، خواستند که حق سخن گفتن خود را با چهارچوبهای تعیین شده توسط قدرتهای دیگر، چه قدرت سیاسی حاکم، چه قدرت ایدیولوژیکی در سازمانها، محدود نسازند. خواستند مستقل باشند ومستقل تصمیم بگیرند.ولی این استقلال به معنی بی توجهی به مبارزات دیگر گروههای اجتماعی نیست. جنبش زنان نمی تواند بدون پیوند با جنبشهای طبقاتی و ملی و... موفق شود، همانطور که دیگر جنبشهای اجتماعی هم نمی توانند بدون پیوند با جنبش زنان به پیروزی برسند.

جنبش زنان در ادامه حرکت خود، در مارس 2006، در میان زنان خارج از کشور شکوفه ای به بار آورد که بسیار زیبا و امید بخش بود.
زیبا بود زیرا که توانست با وجود همه مشکلات راه، عزم راسخ خود را برای حرکت و تغییر، با حفظ رنگارنگی که ضامن قدرت حرکت بود، در حرکت مستقل خویش به نمایش بگذارد.
امید بخش بود زیرا که توانست درستی ایده را در عمل تجربه کند تا آنر موتور حرکتهای بعدی نماید. حرکتهایی که نیازبه برخورد نظرات و ایده های گوناگون داشتند تا ناهمواریهای راه را از عهده برآیند. اکنون سه سال از عمر این کارزار می گذرد. پرسش این است :
- آیا این کارزار توانست از تجربیات گذشته خود درس گرفته و بر مبنای رعایت دموکراسی، سنگ بنای روابط جدیدی را پایه گذاری کند تا صدای های چند گانه درون خود را خفه نسازد؟
- آیا تشکلات شرکت کننده در این کارزار توانستند که مستقل بودن آنرا برسمیت شناسند؟ - آیا این کارزار توانست گونه گونی نابرابریها و ستم ها را به تصویر در آورد و بلند گوی صدای توده های تحت ستم باشد؟

متاسفانه رنگارنگی کارزار، از سال 2006، مستمرا کاهش پیدا کرده و ما شاهد ریزش نیروهای بسیاری بوده ایم. مشکل اساسی در این ریزشها، سبک کار موجود در کارزار و روش غیر دموکراتیک آن بوده است. شیوه ای که اجرای آن توسط هر فردی، حتا اگر اجرای وظایف و مسئولیت چند گانه زیادی را به عهده گیرد، قابل توجیه نیست.
متاسفانه باید اذعان کرد که کارزارزنان در اجرای یک ساختار غیرمتمرکز و افقی که لازمه یک جنبش اجتماعی است، ضعف داشته است. وجود روابط محفلی مانع برخورد صحیح به مشکلات بوده، مطرح کردن شخصیتها و عمده کردن چهره های خاص، برقراری روابط در کارها برمبنای خودی و غیر خودی کردن افراد، استفاده از زبان غلو و تبلیغ برای خودیها و بی بها یا کم بها جلوه دادن غیر خودیها، سرکوب و مرعوب کردن افراد ازانتقاد کردن، ازضعفهای اساسی کارزار زنان است که صدمات زیادی به بار آورده و مانع رشد کارزار شده است.

از زمان شکل گیری این کارزار، نیروهایی تلاش داشته اند که به نوعی کارزار را وابسته به خود معرفی کنند و وانمود کنند که کارزار زنان فقط بر گرده آنان می چرخد. من با صدای بلند اعلام میکنم که هیچکس تئوریسین و سخنگوی این کارزار نیست. هیچ فرد یا گروهی مالک این کارزار نمیباشد. کارزارزنان یک حرکت نوینی بوده است که با همکاری نیروهای مختلف تشکیلاتی و منفرد، حول مسائل زنان، در خارج از کشور، با اعتقاد بر اینکه هیچیک از نیروهای سرمایه داری جمهوری اسلامی ایران و امپریالیسم آمریکا و متحدان جهانی اش قادر به حل مسائل زنان نمی باشد ، شکل گرفته است . این حرکت نوین و رادیکال، تنها با اجرای نقش حمایت و تقویت همبستگی با جنبشهای زنان در داخل کشور است که می تواند آتش زیر خاکستر آنرا شعله ور کرده و در جهت سرنگونی این رژیم ضد انسانی قدم بردارد. کارزار زنان باید بتواند با نشان دادن عکس العمل سریع در برابر سرکوبهای زنان در داخل کشورو افشای آن در سطح گسترده بین المللی، عرصه را بر جمهوری اسلامی تنگ کند و بر جنبشهای داخل انرژی بدمد. جنبشهایی که بدون پیوند با هم قادر به تعمیق حرکت خود وفراگیر نمودن آن نیستند. جنبش زنان نمی تواند جدا از دیگر جنبشهای اجتماعی توده ا ی شود و به هدف تلاشی تبعیض جنسیتی برسد. زیرا ریشه های این ستمها همدیگر را آبیاری می کنند و نمی توان یکی را جدا از دیگری خشکاند. . زنان زحمتکش و کارگرو یا زنانیکه علاوه بر ستم جنسیتی و طبقاتی، ستم های ملی را هم بدوش دارند نمی توانند از چشم کارزار زنان دور بمانند.
حمایت گسترده ای که از کارزارزنان شده است عمدتا به خاطر استقلال و رنگارنگی آن بوده است. سعی کنیم که با احترام به استقلال کارزار، اولویت دادن به منافع جنبش، تقویت رنگارنگی آن و تمرین روابط دموکراتیک در جهت تقویت ساختار افقی و غیر متمرکز، همراه با هم، در جهت پایه ریزی جهانی عاری از هرگونه ستم و استثمار حرکت کنیم.


دیدن ضعفهای کارزار لازم است تا بتوانیم در جهت ارتقای آن قدم برداریم و اجازه ندهیم گلهای امیدی که با شکل گیری کارزار زنان شکوفه داد در سرمای تنگ نظریهای گروهی ورهبری طلبی ها (که تا به امروز ضربه دیده) ، اینبار نیز نابود شود. در اینجا از همه نیروهایی که در اعتراض به انحصار طلبی و روش غیر دموکراتیک، جمع کارزار را ترک کرده اند سوال می کنم، آیا این وظیفه تک تک ما نیست که ایستادگی کنیم و آنرا تغییر دهیم؟ و آیا بدون این تغییر، رسیدن به هدفمان ، دنیای بدون تبعیض، امکان شگل گیری داشته ودارد؟

در انتها، با تأکید مجدد بر ضرورت پیوند جنبش زنان با دیگر جنبشهای اجتماعی، از جمله جنبشهای ملی، شعری از شاعره آذری خانم نگار خیاوی را برایتان میخوانم:

بو قادن،
این زن،

آهای منی سوین کیشیلر، دردیمدن اولن کیشیلر
ای مردانی که عاشق من هستید و از دردعشق من در عذابید
قیرخ مین ایل دیر بو جنازه اتاقیمین ارتاسیندرقوری یر
چهل هزار سال است که این جنازه در وسط اتاق من خشکیده
قیرخ مین ایل دیرآچلا قالمیش،قورخور، قوخویور
چهل هزار سال است که این جنازه عیان، میترسه و بوگرفته
یندرین اونی آشاقا، آشاقا یندرین اونی
او را به پایین بیاورید، به پایین بیاورید او را
تاخین ویترین نه ره، ماتیک بویاقلی پاساژلارا
و او را قرار دهید در ویترین هایی که در پاساژهای رنگین(برنگ ماتیک) قرار دارند
داماریمیزدا جسارت میز وارسا
اگر جسارتی در رگهایتان دارید
آهای منی سوین کیشیلر، دردیمدن اولن کیشیلر
ای مردانی که عاشق من هستید و از دردعشق من در عذابید
قیرخ مین ایل دیر بوقادن بنزین سپیر اوستونه
چهل هزار سال است که این زن بنزین به روی خود میپاشد
عطیر ادکلن یرینه، و کبریت چکیر اوزونه
بجای عطر وادکلن، و کبریت به خود میکشد
گوتورون، گوتورون بو یارالی نی
بردارید، بردارید این زخمی را
کپی آلیب اوزوندن، یکلدین،
از صورتش کپی برداریدو آنرا بزرگ کنید
بیر هیکل تکلدین ساعات قاباغیندا
از آن مجسمه ای بسازید و در مقابل ساعت (در میدان شهرداری) قرار دهید
سوزونزدا صداقت نز وارسا
اگر صداقتی در حرفتان دارید
داماریمیزدا جسارت میز وارسا
و اگر جسارتی در رگهایتان هست


7 مارس
2008

ارزیابی از فعالیت 3 ساله کارزار زنان!

دوستان عزیز و مبارز کارزار زنان !
پیشاپیش فرارسیدن 8 مارس روز جهانی زن، روز اتحاد و همبستگی میلیونی زنان ستمدیده و رنج دیده بر علیه دنیای نابرابر و قوانین زن ستیز را به شما تبریک گفته و به این امید که در راه رسیدن به دنیایی عاری از هرگونه تبعیض و نابرابری گامهایمان را موزون و هم آهنگ و صفوفمان را گسترده تر و صدایمان را رساتر کنیم.
از بودن در میان و کنار شما در سومین سال فعالیت کارزار خیلی خشنودم. سه سال که برای من سرشار از درسها و آزمونهای گرانبهایی و حقیقتا راهنمای من در خیلی از عرصه های مبارزات سیاسی بوده و است، چرا که این راه متفاوت به نسبت سنت مبارزاتی که من در آن درس مبارزاتی خود در راه رسیدن به آرزوهایمان که همانا دنیای شایسته انسانها است، را آموخته بودم. شاید لازم باشد که توضیحی کوتاه در این خصوص بدهم و آن اینکه در طول فعالیت سه ساله ام با کارزار آموختم که باید دگراندیشان را ببینم و به آنها گوش دهم.

مبارزه بر علیه ستم جنسی یکی از عرصه های مهم و همچنین شعاری است که توده های وسیعی از زنان را به دور خود جمع می کند و این خود یکی از ضرورتها و پایه های اصلی کارزار زنان بود که بدنبال اتحاد عمل تعدادی از تشکلهای و فعالین جنبش زنان بر علیه قوانین ضد زن و مجازاتهای اسلامی که در مارس 2005 تشکیل شد.

در سال اول بعد از اعلام موجودیت کارزار و فراخوانها و اطلاعیه ها، تظاهرات 5 روزه که به مناسبت 8 مارس در شهرهای آلمان وهلند، به عنوان اولین فعالیتهای کارزار زنان برگزار شد، که جمع وسیعی را به دور شعارهای خود جمع کرد. اتحاد عمل و حرکتی که تحت نام کارزار اعلام موجودیت کرد نور امیدی را در قلب عاشقان راه آزادی و برابری زن ومرد بوجود آورد، بویژه برای آن عده از انسانهای فعال جنبش زنان که متشکل نبودن زنان را در ظرف مبارزاتی مناسبی مانع اساسی در راه رهایی زنان می دانستند.

کارزار در پیش بردن بحثهایی در خصوص مبارزات نظری در سطح کارزار و همچنین مهمترین و گرهی ترین مباحثات جنبش زنان در جلسات پالتاکی فعالیت داشته و این به نوبه خود در شفاف کردن نظرات و همچنین بیان گرایشات متفاوت در میان کارزار کمک کرد.
گرایشات مختلف در میان کارزار خود را در موضع گیریها و تصمیم گیریها و اظهارنظرهای نشان
می داد که شاید در ابتدای کار کارزار به واضحی قابل رویت نبود و یا هنوز با توجه به خام بودن خود این اتحاد خود را در عمل و حتی در گفتمان سیاسی هم نمایان نمی کرد.
با مرور زمان و حاد شدن بحثها گرایشات متفاوت هم بیشتر در عمل خود را نشان می داد. در طول سال اول عمر کارزار انسانهایی که با خواستها و گرایشات متفاوتی دور شعارهای کارزار جمع شده بودند که در جریان عمل تفاوت خود را مانع از فعالیت مشترک با زنان دیگر می دیدند و در نتیجه کم کم تعداد آنها در میان ما کمتر و کمتر شد.
اساسا شفاف بودن نظرات و واضح بودن مرزها در بین گرایشات متفاوت ، خود خیلی مهم و نکته قابل توجه و ضروری در مبارزات سیاسی است که می تواند مانع مخدوش شدن صفوف مبارزاتی باشد، ولی این به معنای نبودن امکان اتحاد عمل و مبارزه مشترک در حول شعارهای تاکتیکی واحد و در درون گرایشات مختلف که در شعارهای استراتژیکی و چگونگی راه رهایی زنان دیدگاههای متفاوتی دارند، نیست. به عنوان مثال مبارزه بر علیه ستم جنسیتی و مبارزه برای لغو قوانین ضد زن. ولی ما نتوانستیم در این مورد موفق باشیم . این یکی از نکات ضعف کار کارزار بوده و هست. که من بعدا به آن می پردازم.
اولین نکته ای که من می خواهم به عنوان ضعف به آن اشاره کنم، این است که کارزار از همان اوایل کار خود بیشتر به عنوان حرکتی که فقط برای یک بار اتحاد عمل سازماندهی شده است ،
تصور می شد. این مشکل به این شیوه خود را در عمل نشان می داد که تنها مدت کمی بعد از تظاهرات 5 روزه سال اول بحث آینده کارزار و آیا موافق ادامه کاری آن هستیم یا نه در میان ما موجود بود. این بحث هنوز هم ادامه دارد و این در جای خود یک نوع دلسردی و بی برنامه گی و عدم آینده نگری را سبب می شود، و شاید ما به این اتحاد عمل اطمینان کافی نداریم و یا اینکه به پیگیری همدیگر در این راه مشترک زیاد باور نداریم.
من شخصا از بحث های جلسات موسس کارزار بی خبرم و خیلی از این بابت مطلع نیستم که در این بابت از ابتدا چه توافقاتی شده است؟

نکته دوم اتحاد عملی که کارزار سر شعارهای تاکتیکی که فعالیتهای خود را بر اساس آن پایه ریزی کرد به معنای واقعی پیش نرفت به این معنا که ما همگی برسر اتحاد عمل علیرغم گرایشات متفاوت ولی توافق بر اصول و پایه مبارزه علیه ستم جنسی و.. تفهیم نیستیم و درک های متفاوتی داریم .
ما بر گرایشات متفاوت میان خود واقفیم ولی در عمل آن را برسمیت نمی شناسیم و اتحاد و همبستگی را در سنگری مشترک بعید می دانیم. دگراندیشی را برسمیت می شناسیم ولی در پراکتیک به مانعی در راه رسیدن به اهدافی مشترک تبدیل می شود. قبول و تحمل دگراندیشی هنوز به ملکه ذهن خیلی از ماها تبدیل نشده است و شاید چنان فرهنگی در میان اکثر ما رواج ندارد که خود می تواند دال بر دیکتاتوری باشد که در ذهن ماست. ما زاده و بزرگ شده جوامعی نیستیم که دمکراسی و برسمیت شناختن تفاوتها جزو فرهنگ و ضروریات زندگیمان باشد و جوامع دیکتاتوری اگر خود در جامعه مبارزین علیه دیکتاتوری تولید می کند ولی در عوض روحیات و منش دیکتاتور ماآبانه را نیز در ذهن تک تک ما رسوخ کرده و در زندگی خصوصی و اجتماعی و مبارزاتی ما تاثیر می گذارد. تاثیری که امروزه ما علیرغم تمام ادعاهایمان عملی متضاد داریم و در عمل برخلاف باورهایمان برخورد می کنیم و موضع می گیریم ، چرا که ما دمکراسی و احترام به آزادی عقاید و اندیشه ها را در کتابها آموختیم و با آن زندگی نکردیم و در تمام شئونات زندگی خود آن را لمس نکرده ایم، اگرچه ما پیمان بستیم که بسان رهبران عقیدتی خود عمل کنیم ولی در واقع این کار ساده ای نیست چون همانطور که گفتم ما در زندگی روزانه مان دمکراسی را نیاموخته ایم و آن را در وجوه کامل زندگی خود آن را تجربه نکرده ایم. با یک نگاه ساده به طرز زندگی ما با اروپایی ها که این تقابل دو فرهنگی در میان ما بخوبی خود را در رابطه بین ما پدر و مادرها با فرزاندانمان که بعنوان نماینده فرهنگ اروپایی در خانه عمل می کنند، خود را نشان می دهد.
بچه های ما خیلی ساده به اختلاف عقیده و سلیقه برخورد می کنند و آن را برسمیت می شناسند،
ولی برای ما قابل قبول نیست که بچه مان غذایی که ما با انواع و اقسام چاشنی و ادویه و سبزیجات ایرانی درست کرده ایم دوست نداشته باشد. این مثال خیلی ساده و گویایی است .

تحمیل نظر شخصی و بعضا سازمانی در کارزار خیلی وقتها بحث برانگیز بوده است و یکی از نکات منتقدین کارزار بوده و است که اساسا کارزار زنان آیینه نظر نمای این سازمان و آن سازمان است.
مدتی اختلاف بر سر این بود که ما در تعیین حمایت افراد و یا سازمانها از کارزار دخالتگر و یا حتی تعیین کننده باشیم. پس می بایستی مخاطبین ما در فراخوانها و اطلاعیه هایمان ویژه باشند و شاید توده های مردم زیاد مسئله نباشند. این طرز فکر چه مابه ازاء عملی دارد و اساسا منطقی در آن نهفته است یا فقط در به دامن زدن اختلافات و مشکلات دست و پا گیر می تواند تاثیر داشته باشد و در نتیجه انرژی ما را در درون خود خفه می کند. برای نمونه اختلاف بر سر اینکه چرا جمع جدا شده از جمهوری خواهان لائیک از ما حمایت می کنند و آیا حمایت آنها را در لیست بگذاریم یا نه؟

مشکل تک روی و گروهی کار نکردن در میان ما به وضوح دیده می شود که خود در کارها خلل بوجود می آورد و بخشا باعث خستگی یک عده و دوری عده دیگری می شود. سیستمی که در کارزار عمل می کند و برای تعدادی از ما جای تامل است و بعضا مانع سر راه پیشرویهای ماست.
نکته دیگر ما از شدت وفور به مضیقه افتادیم به این معنا که از بس بر علیه امپریالیسم امریکا شعار دادیم که سایر مسببین دیگر که دلیل اثباتی ستم جنسیتی است، فراموش کردیم . این به این معنا نیست که ما از مشقات و نابسامانیهای حاصله از قدرقدرتی امپریالیسم امریکا و تسلط آن بر دنیا و بر زندگی تک تک ما ، شک و گمانی داشته باشیم، ولی ما فراموش کردیم که مشکل ما تنها امپریالیسم و مذهب نیست ، بلکه ایده و افکار مرد سالاری تار و پود بافتهای جامعه ما را تنیده و در هر گوشه ای از این کره خاکی با هرگونه ساختار اجتماعی به حکم افکار زن ستیز خود بر زندگی انسانها می تازد و آسیب ها و درد و آزار زنها را پایان ناپذیر می کند.
حضور نیروهای امریکا در عراق و افغانستان از لحظه های تاریک تاریخ بشری است، ولی این توضیح تمام بدبختی های مثلا زنان نیست.
زنان عراق و افغانی قبل از حضور نیرهای نظامی هم پیمانان امریکا حال و وضع بهتری نداشتند که بتوان تنها بدلیل ضدیت با حضور آنها درد و آزارهای زنان، حاصله از ایده و افکار پدر سالارانه را فراموش کرد.
مبارزات ما باید بر علیه تمام علل و دلایل زن ستیزی از جمله امپریالیسم امریکا با حمایت حکومتهای دیکتاتوری محلی و مذهب و افکارپدر سالارانه باشد و هیچکدام را به خاطر دیگری کم بها ندهیم.

نکته پایانی من برخورد به نقایصی است که شاید به مناسبات ما و تا حدودی به شخصیت انسانها برگردد و آن اینکه در مناسبات درونی ما حرمت و کرامت انسانها خدشه دار می شود، آن هم بدلیل برخوردهای شخصی و برچسب های نامناسب است که بعضا در مقابل این برخوردها سکوت کردند که تاثیرات خود را برجای گذاشته است.

در روز سمینار فرصتی برای اظهار نظر کردن در مورد ادامه کاری کارزار باقی نماند. من در پایان سخنان خود در این نوشته می خواهم خاطر نشان کنم که عمیقا به ادامه کاری کارزار باور دارم و آرزو مندم که در کنار هم تا توان داریم مبارزه مشترکمان را ادامه دهیم.
انتقادات من از کارزار تنها در جهت برطرف کردن کاستی هاست تا راه را برا ی پیشرویهای آینده مان هموار کنیم.

زنده باد 8 مارس
گلاویژ حسینی 7 مارس 2008

کارزار زنان 2007

فیروزه راد

با بزرگداشت یاد رفیق پوران بازرگان ،
1

در ابتدا از زحمات همه عزیزانی که در شکل گیری و فعال شدن کارزارنقش داشته اند، قدردانی می نمایم . . چه آنها که اکنون در کارزار هستند و چه آنهایی که اکنون جایشان در کارزار بسیار خالیست.
2
دوستان، کارزار در شرایطی شکل گرفت که استمرار سرکوب توده ها توسط رژیمهای ارتجاعی در منطقه و ایران از یک جانب و انشقاق پی درپی نیروهای مترقی و انقلابی و منفرد ماندن جمع کثیری از فعالین از جانب دیگر، روحیه الزام( گرایش) به سازش راتقویت می کرد. ولی زنان بار دیگر آستینهای خود رابالا زدند تا با دمیدن روحیه امید، آتش قلبها را شعله ورتر کرده و به پاهای خسته انرژی بخشند.
3
زنانیکه ستمهای چند گانه (جنسیتی، طبقاتی و ملی) را باگوشت و پوست خود حس کرده اند و هر یک فعالیت در ظرفهای تشکیلاتی مختلفی راتجربه کرده اند، به نتیجه رسیدند که خود را حول محورهای اساسی این درد مشترک متشکل کنند، درد مشترک جنس دوم بودن و بی حقوقی. درد مشترکی که ریشه های آن با قوانین زن ستیز جمهوری اسلامی پاسداری می شود، و درمان آن نیز از گذرگاه سرنگونی این رژیم ضد بشری، برقراری آزادی و برابری می گذرد.
4
از دیدگاه من، کارزار یک حرکت جنبشی است. وقتی از جنبش صحبت می کنیم یک حرکت یکدست مد نظر نیست. جنبش از نظرات مختلف تشکیل می شود، یعنی گوناگونی ست. همه حق اظهار نظر دارند و هیچ نظری حذف نمی شود. رای گیری بی معنی ست و بحث های اقناعی لازم است. جنبش حرکتی ست از پایین(افقی) و رهبری فرهیخته و نخبه نداشته و ندارد. همه در تصمیم گیریها دخیل هستند(سانترالیسم نیست). جنبش، حزب یا سازمان نیست.با ایدئولوژی واحدی تعریف نمی گردد و با پلورآلیسم بیگانه نیست ، در یک کلمه، چندصدایی است و از همین رو فریادبر می دارد ، من جنبش ام و با هرقدرت مردسالارانه و پدر سالارانه طرفم !
5
دوستان براین پایه، کارزارما هم، حزب و سازمان نیست و رهبر ندارد. هرکدام از ما می تواند زبان کارزار باشد. باید فضایی درست کرد تا همه کسانی که در کارزار هستند، کارزار را از آن خودشان بدانند و منتظر رهنمود از بالا نباشند. شاهد مثال را مورد دفاع از کبری رحمانپورمی دانم، که همه در هر کجا که توانستند فعالیت کردند. باید فضایی در کارزار باشد که در آن استعدادها شکوفا شود و از توانایی های افراد به نحو احسن استفاده شود. باید با نخبه گرایی و فرقه گرایی خداحافظ کرده و ایجاد فضایی مملو ازدوستی و مهر و درفضایی صمیمی و رفیقانه، زمینه را برای کار جمعی تقویت کنیم. باید به یکدیگر بها داد و اعتماد را شکوفا کرد. بسیار افراد در دور و بر ما با استعدادهای متفاوت و ارزشمند هستند که اینها ثمره جنبش زنان هستند. کارزار باید بتواند از تجربه تک تک همه آنان بهره گیردو استفاده برد. شاید خبر امشب دوباره ما را به فکر بیندازد (اشاره به درگذشت رفیق پوران بازرگان، که امشب با خبر شدیم)

- در گذشته زنان عمدتا بدنبال مردان حرکت می کردند و پشت جبهه محسوب می شدند(به استثنای افراد معدودی). حالا زنان خود حرکت مستقلی را شروع کرده اند و در تمام عرصه ها توانایی های خود را به نمایش گذارده اند. و حتی نسل دوم زنان در خارج را که نگاه کنیم به حرکت کارزار جذب شده اند تا برای حقوق خود مبارزه کنند.
6
کارزار یک حرکت نوین است و به همین دلیل مشکلات خاص خود را دارد. الگوی خاصی ندارد. در نتیجه باید با آزمون و خطا، با صبروتحمل پیش رفت .عینکهای بدبینی خود را کنار بگذاریم و با بها دادن به یکدیگر، جو اعتماد را رشد دهیم. اگر گاهی در جلسات وبحثها برخوردی پیش می آید عمدتا بخاطر حساسیت همه به پیشروی حرکت کارزار هست. مطمینأ کارزار می تواند روزی به یک حرکت اساسی تبدیل شود.
- در کنار همه نکات مثبت، نکات منفی هم وجوددارد. هنوز دگم بودن، انتقادناپذیر بودن، میل به حذف دیگران و لجاجت و ... وجود دارد که باید آنها را خانه تکانی کرد.
- باید با میدان دادن به انتقاد و انجام بحثهای نظری و تحمل اندیشه های غیر، در جهت شفاف شدن نظرات و گرایشات و اصلاح حرکت کارزار قدم برداشت.
7
کارزار در ضمن گوناگونی، ولی همه با هم نیست. هدف اصلی جنبش زنان، مبارزه با مردسالاری و پدرسالاری ست و در این راه طبیعتأ با نیروهای زن ستیز و مجری آپارتاید جنسی مرزبندی دارد. می خواهد جهان دیگری را خلق کند.
ولی همه زنان خواهان جهان بدون استثمار نیستند، در نتیجه در ادامه راه، جدایی بوجود خواهد آمد. ولی لازم نیست که به پیشواز این جدایی ها رفت.
کارزار با مرزبندی با امپریالیسم و جمهوری اسلامی، خواهان خلق جهانی دیگر است.
و برای موفقیت در این راه، اتحاد و پیوند با جنبشهای اجتماعی دیگر (دانشجویان مترقی ، فعالان ملی، تحکیم مبارزه طبقاتی و ...) ضروری ست.

چه باید کرد؟

لازم است که

1

با همه نیروهاییکه خواهان سرنگونی ج.ا. و مخالف دخالت نیروهای امپریالیستی درتعیین سرنوشت مردم ایران هستند، تماس گرفت، مشاوره نمود و زمینه های اتخاد عمل های گسترده تر را تدارک دید.

2
با تشکلهای دیگر زنان (در هر کجا که هستیم ) ارتباط برقرار کرده ودر آنها فعالیت نماییم (نه فقط برای جلب امضا). آنها را

باجنبش زنان ایران آشنا نموده و حمایت آنها را جلب کنیم.

3
لازم است که به برخوردهای نظری وفکری بین فعالان کارزار و نیرو های بیرون آن دامن زد .
4-

تجربیات فمینیستی دیگر کشورها را ترجمه و استفاده نمود.
5

کارزار زنان، باید بتواند زمینه جلب اعتماد گسترده ترین نیرو های بیرون از خود را نیز فراهم آورد . تنها بر این پایه است که

دیگران نیز احساس می کنند که کارزار نیز به آنان تعلق داشته و دارد .
6

گسترش همکاری های فعالانه کارزار در رابطه با وضعیت زنان داخل ایران، جهت تصمیم گیریهای سریع و انجام حرکات اعتراضی و دفاعی از مبارزات زنان داخل کشور
7

ایجاد همبستگی و پشتیبانی فعال در سطح جهان در بین زنان مترقی جوامع میزبان، درامر دفاع از میارزات زنان ایران و دفاع از

حقوق و مطالبات آنان و غیره...

پیشنهاد می کنم ؛ کارزارزنان ، کمیته ها و گروههای کاری در زمینه های مختلف فراهم آورد،این کمیته هانه تنها در مقطع 8 مارس هر سال، بلکه در تمامی سال به کار بپردازند. سازمانگری امور این کمیته ها با چرخش کار و رعایت نوعی گزینش گردشی در بین اعضاء کمیته ها و گروههای کاری شکل گیرد تا زمینه پیشبرد مستمرفعالیت های کارزار را در سطح جنبش انتشار دهد. انجام این کار باید بدور از تمرکز گرایی و الیت شمردن برخی زنان نسبت به آن دیگران و فاصله گزاری های مصنوعی فراهم آید تا به یکایک اعضاء خود گزارش و حساب پس دهد.

سخنم را با بخشی از کلام زیبای مینا اسدی به پایان می برم: با آرزوی آنکه:
دوباره ترانه کودکان را بشنویم،
دوباره از خانه های شاد بگذریم،
دوباره از عشق بگوییم و زیبا شویم،
دوباره بر خاک گل برویانیم و
دوباره بر دشت سبزه بنشانیم.
و با آرزوی پیروزی در ساختن جهانی عاری از هر گونه تبعیض و استثمار.

مارس 07032007

موانع عمده نظری – عملی کارزار زنان در پرتو جمعبندی از سه سال فعالیت

070308 BRUXELE
لیلا پرنیان
سه سال است که از آغاز کار کارزارزنان می گذرد. در این مدت کارزار دستاوردهای مهم و گرانبهایی را کسب کرده و نقش و جایگاه مهمی را در جنبش زنان ایران یافته است. کارزار زنان توانست در این مدت زنان بسیاری را که دارای گرایشات گوناگونی بودند را متحد کرده و در زیر یک پلاتفرم متحدانه به عرصه مبارزه مشترک بکشاند.
در عرصه سیاسی ، کارزار توانست خود را به مثابه صدای رادیکال جنبش زنان ایران به ثبت برساند. در حقیقت علیرغم تلاش برای متحد کردن وسیع ترین طیف زنان اما مصم بوده است که منافع و اهداف رهایی زنان را فدای سازش با پدر سالاری و مولفه های آن نکند.
می دانیم در جنبش زنان ایران و فعالین آن کسانی هستند که برای به اصطلاح رهایی زنان دست به دامن امپریالیستها شده اند. اما کارزار با شعار روشن نه به هر گونه دخالت امپریالیستی در ایران ، و با افشای جنایات آمریکا در رابطه با زنان عراق و نشان دادن تبلیغات بی پایه در مورد رهایی زنان افغانستان، خط فاصل روشنی با این دیدگاه کشیده است. و تلاش کرده است که این پیام روشن را بدهد که رهایی زنان با اتکاء به امپریالیستها غیر ممکن و خفت بار است.
اما جنبه بسیار مهم دیگر مبارزه کارزار، مبارزه علیه جمهوری اسلامی در جهت سرنگونی آن بوده است، نه تنها به عنوان یکی از سمبلهای اعمال وحشیانه ترین نوع ستم بر زنان، بلکه از این نظر که جناحهایی از آن تلاش دارند جنبش زنان را به ذخیره اختلافات ارتجاعی درون حکومتی بکشانند و یا جنبش زنان را قابل کنترل و یا بی خطر کنند. امروز بخش قابل توجهی از فعالین زن بخصوص در ایران در چنین مسیری قدم برداشته اند، و کمپین یک میلیون امضاء یک نمونه مهم آن است. که بخش زیادی از هم و غم خود را به جلب و گرفتن امضاء از بخش مهمی از جناحهایی از درون هیئت حاکمه گذاشته است. و طبیعتا به پیرو آن مجبور است که با مهمترین عامل سرکوب و فرودستی زنان یعنی جمهوری اسلامی ایران، جدایی دین از دولت ، و سنتهای عقب مانده در جامعه که عمدتا سنتهای زن سیتیزانه می باشند بطور کلی سازش و همراهی کند.
کارزارزنان تلاش کرده که علاوه بر مبارزات نظری در عرصه مسایل زنان و مسایل جامعه و ارتباط این دو باهم در توده ای کردن مبارزه زنان تلاش کند، این امکان را فراهم کند که زنان به این مبارزات بپیوندند، صدا و نظر خود را بلند کنند، و از بند و بست های پشت درهای بسته ، پرهیز کنند، و مبارزه عملی را به خیابانها و به میان مردم و توده ها ببرند.
نکته دیگری که از مشخصات و دستاوردهای کارزار بوده، این است که کارزارزنان یک حرکت دمکراتیک و مستقل بوده است. مسئله مستقل بودن آن نه تنها از دولت ها و حکومت ها بلکه حتی از تعلق به قشر خاصی و تشکل و سازمان خاصی بوده است. نه به این دلیل که کارزار می خواهد یک ظاهر دمکراتیک و عامه پسند بخود بگیرد. بلکه به این خاطر که کارزار می خواست به اصول خود پایبند باشد و در درجه اول مسایل و مشکلات زنان را طرح کند. ثانیا کارزار خواهان آن بوده که دیدگاههای فعالین و توده های زن را به حداکثر منعکس کند، و ثالثا می خواست وسیعترین توده های زن را در خودش متحد کند، و حرکت یک پارچه ای را در خدمت به مسایل زنان و انقلاب سیاسی اجتماعی دامن بزند و اینها یکی از ضرورتهای شکفتگی و پیشروی جنبش زنان است. جنبش زنان یک جنبش مستقل است. و باید مسایل زنان را در مرکز خود قرار دهد. باید ظرفی را ایجاد کند و مبارزه ای را سازمان دهد که به حداکثر زنان تحت ستم جامعه را در خود و حول خود فعال کند و بدین وسیله می تواند در پیشروی کل انقلاب اجتماعی و مبارزه طبقاتی سهم بازی کند.
اینکه کارزار در این مسیر تا چه حد توانست کل پتانسیل خود را بکار بگیرد سئوالی است که بعد از سه سال مبارزه پاسخ می طلبد. بدون شک دستاوردهای مهمی را در این مسیر کسب کرده است. به همین دلیل هم توانسته در مراحلی استقبال وسیعی از جانب زنان خارج کشور و بخشی از زنان در داخل را بخود جلب کند. و شورو شوقی را در میان زنان و مردان آزادیخواه دامن زند. اما این دستاوردها با پیشروی ها و عقب نشینی ها همراه بوده است. علیرغم پیشرویها که موفقیت مهمی به حساب می آید، اما واقعیت اینست هنوز راه درازی در پیش روی دارد تا بتواند خود را کاملا شکفته کند، از پتانسیلی که دارد حداکثر استفاده را بنماید. اما برای چنین کاری باید موانع کار را شناسایی و بروشنی مورد بررسی قرار دهد و این موانع را از سر راه بردارد. حقیقت اینست که این موانع دیگر موانعی جانبی و غیر مهمی نیستند بلکه به سد مهمی در راه پیشرفت کارزار و توده ای شدن آن مبدل شده است.
یکی از خصوصیت های کارزار این بوده که تعدادی از فعالینش، زنانی هستند که یا از فعالین سازمانهای چپ می باشند یا اینکه سابقه همکاری با سازمانهای چپ را داشته اند و بطور کلی می توان گفت که در کل یک تمایل و جهت گیری به چپ را در خود داشته است. اما علیرغم این ترکیب، تشکیل کارزار در مجموع یک حرکت سنت شکنانه بوده است. حرکتی در نوع خود بی سابقه. که تلاش داشته زنان تحت ستم را که اقشار وسیعی را در برمی گیرد، با خود متحد کند. و همانگونه که می دانیم جنبش چپ در ایران بندرت برای ایجاد چنین جریان مستقل زنان تلاش کرده است. و در بسیاری موارد تشکیل سازمان های زنان بیشتر در خدمت ایجاد بخش زنان این سازمان و یا آن گروه بوده است. به همین دلیل هم تشکیل کارزار با استقبال بسیاری از زنان روبرو شد، و همراه با کار شبانه روزی فعالینش شور و شوق خاصی را در میان زنان بطور کل و زنان رادیکال بطور خاص ایجاد نمود. یعنی نه تنها پلاتفرم رادیکال آن حول مسئله زنان بلکه همچنین جهت گیری های سیاسی آن و ربطش به مسئله زنان برای همه قابل لمس و قابل قبول بود.
پیوستن بسیاری از زنان منتسب به چپ از یک طرف بر خصوصیات رادیکال، استواری برای مبارزه ای سخت و جدی افزوده است. که این از دستاوردهای گرانبهای کارزار است. اما از طرف دیگربا توجه به چنین وضعی کارزار نمی توانست نسبت به برخی از خصوصیات و گرایشاتی که جنبش چپ ایران در مورد مسئله زنان در سه یا چهار دهه گذشته با خود حمل می کرده است در امان بماند. و بواقع کارزارزنان در امان نبوده است.
جنبش چپ ایران علیرغم تلاشهایی که برای رهایی زنان در مجموع انجام داده است و در این راه برای به مبارزه کشاندن تعداد بیشتری از زنان به عرصه مبارزاتی موفقیتهایی را داشته است. ( البته این تلاشها و موفقیتها در مورد جریانات مختلف نا موزون است) اما از کمبودها و محدودیتهای معینی رنج میبرده است. بعنوان مثال: بر قراری رابطه درست بین رهایی زنان و انقلاب سوسیالیستی ، مسئله رهایی زنان و جنبش کارگری، برخورد به فمنیسم و جنبش فمنیستی که همه اینها عواقب مهم و زیانباری را بر جنبش زنان نهاده است،. اما واقعیت اینست که بسیاری از مشکلات نظری درون جنبش چپ نسبت به مسئله زن ، بدرون کارزار نیز انتقال یافته است. این یک واقعیت است و انعکاسی از وجود گرایشات گوناگون درون کارزارزنان است. مسئله فقط برخورد انحرافی به مسئله زن نیست بلکه واقعیت اینست که بسیاری از برخوردها ناشی از ضعفهای ایدئولوژیک- سیاسی واشکالات و انحرافات درون جنبش چپ ایران بوده است. اشکالات و انحرافاتی که علیرغم هر اسم و نامی که داشته است در رابطه با جنبش زنان از شونیسم مردانه در امان نبوده اند. بررسی این موضوع از حوصله این بحث خارج است. و من قصد آنرا ندارم که به این مسئله در اینجا بپردازم اما مجبورم که به تاثیراتی که این گرایشات در کارزار داشته است، بپردازم. چرا که پیشرفت و یا درجا زدن کارزار مستقیما به گسست از این اشکالات مربوط می شود.
تلاش می کنم به دو انحراف در مورد مسئله زنان در جنبش چپ و بازتاب آن در درون کارزار زنان به طور خلاصه بپردازم. هدفم ریشه یابی این اشکالات و انحرافات نیست بلکه هدفم بررسی برخی نتایج عملی این اشکالات و انحرافات است.
یکم:
متاسفانه جنبش چپ ایران در دوران بعد از انقلاب، هنگامی که یورش لجام گسیخته و ارتجاعی جمهوری اسلامی طی برنامه حساب شده ای علیه زنان سازمان داده شد بطرز اسف باری، بی عمل باقی ماند، و در مقابل این یورش قدم به قدم به عقب نشست چرا؟ "چون مبارزه طبقاتی عمده تر بود"، چرا؟ "چون این مبارزه می باید تابع مبارزه با امپریالیسم" می شد، چرا؟ "چون مسئله زنان در سوسیالیسم حل می شوند" و دهها دلیل و برهان دیگر ، که در بهترین حالتش نشانه عقب ماندگی و بی توجهی جنبش چپ در مورد مسئله زن بود.
نگرش حاکم بر جنبش چپ در مجموع این بوده است که " مسئله زنان اساسا در سوسیالیسم حل می شود" البته این طرز نگرش با فرمولبندی های متفاوتی بیان شده است. مثلا برخی حل مسئله زنان را در گرو انقلاب سوسیالیستی و یا در رابطه تنگاتنگ با انقلاب دمکراتیک توده ای، برخی در ارتباط با کسب قدرت سیاسی و یا خلاصه در برخی موارد هم در گرو حل تضاد عمده در جامعه ارزیابی کرده اند. واقعیت اینست که کلیه این فرمولبندی ها بخودی خود غلط نیستند. و در حقیقت بیان یک واقعیت است. که حل ریشه ای مسئله زنان یعنی زمانیکه زنان نه تنها در مقابل قانون بلکه در مناسبات اجتماعی حاکم به معنای واقعی برابر با مردان در جامعه هستند زمانیست که یک انقلاب ریشه ای صورت گرفته باشد، مالکیت خصوصی برچیده شده باشد، و مناسبات تولیدی و در نتیجه مناسبات بین انسانها اساسا متحول شده باشد. اما مشکل اینجاست که این فرمولبندی در اکثر موارد به بهانه ای برای به حاشیه راندن مسئله زنان، خواستهای زنان، ایجاد تشکل های مستقل زنان، و خلاصه بی توجهی به مسئله زنان در کل عمل کرده است. و این بی توجهی به مسائل زنان، در خود باقی نمانده و در بسیاری از موارد به عاملی برای سازش با مناسبات و روابط تولیدی عقب مانده ، سازش با سنت ها و فرهنگهای عقب مانده و همچنین سازش با سیاستهای سرکوبگرانه و زن ستیزانه حاکمین عمل کرده است.

در برخورد به این مسئله نکته ای که اغلب نا گفته باقی می ماند چگونگی راه حل ریشه ای است، چگونگی رسیدن به سوسیالیسم است. برای رسیدن به سوسیالیسم یک انقلاب واقعی سوسیالیستی که تیشه به ریشه ستم بر زن زند، مگر بدون شرکت وسیع زنان امکان پذیر است. اینجاست که لنین این مسئله را بی پاسخ نگذارده است. او می گوید بدون سوسیالیسم مسئله زنان حل نخواهد شد اما " بدون شرکت زنان سوسیالیسمی هم در کار نخواهد بود" . برای شرکت زنان در انقلاب سوسیالیستی و یا انقلاب بطور کل ، نمی توان با وعده های سرخرمن آنها را به مبارزه جلب کرد. واقعیت اینست که زنان بشدت در موقعیت پست تری در جامعه قرار گرفته اند، و همانگونه که همه می دانیم آنها اسیر کارهای خانگی، بچه داری، اسیر مناسبات عقب مانده و سنتی، هستند که روند عادی و معمولی جامعه شرایط را بطور مساوی برای آنها فراهم نمی کند که به مبارزه بپیوندند. مثال بزنم مثلا چند درصد فعالین جنبش کارگری را زنان تشکیل می دهند. یا مثلا همه می دانیم که جنبش دانشجویی ایران از این نظر یعنی شرکت زنان در آن یکی از پیشرفته ترین جنبش هاست، اما چند درصد فعالین جنبش دانشجویی را زنان تشکیل می دهند، و بازهم علیرغم شرکت نسبتا خوب دختران در دانشگاهها چند درصد آنها در جنبش های دانشجویی شرکت می کنند. همه می دانیم که بسیار کمتر از نصف است. و این نشانه اینست که شرایط مساوی شرکت در مبارزات برای آنها وجود ندارد و بسیاری قید و بندهای سنتی و خانوادگی و خلاصه شرایط جامعه این ممانعت را فراهم می کند.
از این مسئله می خواهم نتیجه بگیرم که برای جلب زنان به مبارزه تنها تحت ستم بودن کافی نیست. بلکه طرح مسایل و مشکلات و خواسته های مربوط به زنان یک بخش مهم و تعیین کننده است و ایجاد تشکلات مستقل برای آنها یک ضرورت است. تشکلاتی که مسایل و مشکلات و خواسته ها و مطالبات آنها را بطور مشخص طرح کند. ابتکارات و خلاقیات مبارزاتی آنها را شکفته کند. و نیرو و پتانسیل مبارزاتی آنها را درک کند. در غیر اینصورت روزی هزار بار هم بگوییم مسایل زنان بصورت ریشه ای تنها در سوسیالیسم حل میشود کمکی به حل مسئله نمی کند. بلکه تنها توجیهی می شود برای اینکه فعلا به مسایل زنان پرداخته نشود، مسایل زنان تابع مسایل "عمده" در جامعه گردد. و به این وسیله هر گونه طرح مسایل مشخص زنان لیبرالی و رفرمیستی خوانده شود.
متاسفانه بسیاری از کسانی که چنین درکی دارند که حل مسئله زنان را به دوران سوسیالیسم حواله می دهند درک درستی هم از تضادهای درون جامعه سوسیالیستی ندارند. آنها تصور می کنند به محض اینکه انقلاب سوسیالیستی رخ داد مسئله زنان بصورت اتوماتیک نیز حل خواهد شد. اما تجارب ساختمان سوسیالیسم در چین و شوروی نشان دادند که مسایل زنان بخودی خود حل نمی شوند. این درست است که از فردای انقلاب سوسیالیستی بسیاری از قوانین تبعیض گرانه علیه زنان لغو خواهد شد. زنان در برابر قانون به معنای واقعی مساوی خواهند بود، و این خود پیشرفت عظیمی است. و این پیشرفتهایی بود که زنان پس از انقلابات سوسیالیستی در شوروی و چین بدان دست یافتند. اما این تازه اول کار است. تضادهای جامعه همچنان موانع زیادی را در پیش پای کمونیستها ، انقلابیون و زنان برای رسیدن به یک آزادی واقعی فراهم می کند، که برای عبور از آن موانع مبارزات عظیمی را می طلبد که در آن دوران هم همین مسایل و شیوه ها و متدهای مبارزاتی همچنان مطرح خواهند بود. و همانگونه که لنین می گوید " اکنون موقعیت زنان در روسیه شوروی در مقایسه با پیشرفته ترین دولتها ایده آل بنظر می رسد ولی ما بخود میگوئیم این تازه اول کار است."-( وظائف جنبش زنان زحمتکش در جمهوری شوروی 23 سپتامبر1919 )
این شیوه نگرش (حواله دادن رهائی زنان به سوسیالیسم ) به گرایش دیگری نیز در جنبش چپ مبنی بر جدا دیدن مبارزه علیه ستم جنسی از مبارزه طبقاتی منجر شده است. یعنی همان دیدگاه اینبار به اینصورت عرض اندام می کند که گویا مبارزه طبقاتی یک مسئله جدا است و مبارزه علیه ستم جنسی غیرطبقاتی و در نتیجه غیر مهم است و بازهم عملا به حاشیه رانده می شود. یا مثلا استدلال آورده می شود چون که ستم جنسی زاییده ستم طبقاتی است پس باید ابتدا مبارزه طبقاتی علیه طبقات استثمارگر را به پیش برد، یا اینکه ستم جنسی باید تابع مبارزه طبقاتی شود، البته منظور از تابع شدن در بسیاری از موارد اینست که به بعد از "پیروزی" در مبارزه طبقاتی حواله داده شود.اینهم یک نوع دیگری است که با ارایه یک عبارت به ظاهر چپ، هم کمونیسم را وارونه انعکاس می دهند و هم یک بار دیگر مبارزه علیه ستم جنسی را به دوران دیگری موکول می کند. واقعیت این است که مبارزه علیه ستم جنسی مبارزه ای جدا از مبارزه طبقاتی نیست. در حقیقت مبارزه علیه ستم جنسی یکی از ارکان مهم مبارزه طبقاتی است. ستم جنسی یکی از مهمترین تکیه گاههای استثمار طبقاتی است. اینکه ستم جنسی در هر نوع جامعه طبقاتی با وسواس و دقت هر چه تمامتر، با وحشیگری و سبعیت هر چه بیشتر قانونی بوده است. و این که ستم جنسی بخش لاینفک کلیه ادیان و مذاهب جوامع طبقاتی بوده است، خود نشاندهنده این است که ستم جنسی بخش لاینفک و ضروری استثمار طبقاتی، طبقات استثمار گر بوده است. بنابراین مبارزه علیه ستم جنسی مبارزه علیه یکی از مهمترین پایه های نظام طبقاتی است. طبقه کارگر هيچگاه بدون مبارزه برای براندازی سيستم زن ستيز نمی تواند به پيروزی واقعی برسد. یا همانگونه که لنین آنرا فرموله می کند:" پرولتاریا نمی تواند بدون آزادی کامل زنان، به آزادی کامل دست یابد."( لنین – به زنان کارگر 21 فوریه 1921)
در واقع طبقه کارگر نه تنها باید علیه سیستم سرمایه داری بطور کل مبارزه کند. بلکه مهم و تعیین کننده است که علیه جنبه زن ستیزانه آن نیز مبارزه کند. و در این راه بدون شک جنبش زنان گنجینه پرارزشی است. طبقه کارگر بصورت طبقه خودبخودی و ذاتی بر همه انواع و اشکال ستم جنسی آگاه نیست. بدون آگاهانه دامن زدن به مبارزات نظری و عملی در عرصه ستم جنسی نه می تواند در مورد آن کاملا آگاه شود و نظراتش را در این مورد تکامل دهد، و نه میتواند علیه آن بدرستی مبارزه کند ، و یا اینکه خود را از آغشته شدن به آن مبرا کند و ریشه های آن را بخشکاند.
در طول سه سال گذشته این نظریات به اشکال مختلف در درون کارزار زنان طرح شده و وقت و انرژی بسیاری را به خود اختصاص داده است و در برخی اوقات موجب مختل شدن ادامه فعالیت شده است.
دوم :
کارگر پرستی یا تقدیس مبارزات اقتصادی کارگران در جنبش زنان
این ما را به یکی دیگر از گرایشات درون کارزار می رساند که بازهم انعکاسی از گرایشات درون جنبش چپ ایران می باشد.
برخی دوستان تصور می کنند که اگر جنبش زنان بر خواسته های اقتصادی زنان کارگراصرار ورزد و یا اینکه اگر آنرا به دنبالچه جنبش کارگری که در پی مطالبات اقتصادی خود است بکشانند، به جنبش زنان خصلت طبقاتی و سوسیالیستی می بخشند، جنبش زنان را رادیکال می کنند. و بدین طریق تلاش می کنند که کارزار را نیز بدان جهت سوق دهند. این دوستان این استدلال را می آورند که گویا سطح خواسته های کارزار پایین است، و این سطح ، خواست زنان طبقات میانی است و نه طبقات زحمتکش و پایین جامعه و یا اینکه برخی می گویند که جنبش زنان به کارگران ربطی ندارد پس بورژوایی است. که البته با طرح خواسته های اقتصادی کارگران، و یا در بهترین حالت طرح مزد برابر برای کارگران زن می خواهند این سطح را عمیق کنند و به آن "خصلت طبقاتی و سوسیالیستی" ببخشند.
در حالیکه پیوند با مبارزه برای افزایش سطح دستمزد کارگران جنبش زنان را نه طبقاتی می کند و نه سوسیالیستی و نه رهایی بخش. بلکه آنچه که خصلت مبارزه زنان را تعیین می کنند مبارزه برای ساختن جهانی نوین است. این درک مضر کارگر پرستی یعنی درکی که با کارگر کارگر کردن و چسباندن چند کلمه کارگر می خواهد به یک جنبش خصلت سوسیالیستی بخشد، درکی که بالاترین و والاترین مظهر برابری زن و مرد را در مزد برابر می بیند و اشکال پیچیده تر ستم بر زن را یا نمی بیند و یا بی توجه از آنها می گذرد، چیزی نیست جز کشاندن جنبش زنان به دنباله روی از زنان لیبرال ، حرکت در جهت منحل کردن جنبش زنان به طریقی دیگر و در نتیجه سازش در مقابل پدر سالاری و بازتولید شونیسم مردانه به شکلی دیگر که در نهایت همان سازش با نظام طبقاتی است.
این درست و صحیح است که جنبش زنان باید جهت گیری رادیکالی داشته باشد و جهت گیری خود را تعمیق بخشد. برای اینکار این درست است که ستون فقرات جنبش زنان را باید زنان طبقات زحکمتش تشکیل دهد، زنان طبقه کارگر، دهقانان و بقیه زحمتکشان جامعه، این زنان به معنای واقعی تحت ستم مضاعف قرار دارند. و نه تنها تحت بدترین ستم های طبقاتی قرار دارند بلکه تحت ستم جنسی از جانب دولت، جامعه و خانواده نیز قرار می گیرند. جنبش زنان همواره باید این جهت گیری را حفظ کتد و برای مادیت بخشیدن به آن تلاش نماید.
اما بگذارید که این نکته را روشن کنم که اولا رادیکال کردن جنبش زنان ، با کشاندن آن به مبارزات اقتصادی و چانه زدن برای شرایط بهتر اقتصادی و دیگر مبارزات اکونومیستی متفاوت است. ثانیا کارگران هر چند که درگیرمبارزات اقتصادی می شوند و این خود یک حرکت خودبخودی و طبیعی است اما رسالت تاریخی طبقه کارگر بهبود وضع اقتصادی خود نیست بلکه رهبری طبقات دیگر برای سرنگونی نظام حاکم و پیش رفتن در جهت ساختن دنیایی نوین است. برای اینکه طبقه کارگر بتواند در جنبش زنان نقش و رسالت خود را بازی کند این است که در درجه اول ستم جنسی را به رسمیت بشناسد و بتواند وسیع ترین زنان را متحد کند. به همین دلیل است که لنین طرح خواسته های مشخص زنان برای جلب زنان اقشار متفاوت جامعه و رهبری این جنبش توسط طبقه کارگر را چنین شرح می دهد:
"بنابراین برای ما کاملا صحیح است که خواسته های زنان را طرح کنیم. ... خواسته های ما یک رشته نتیجه گیریهای عملی است از احتیاجات مبرم زن و موقعیت ضعیف و محرومش در سیستم سرمایه داری، علیه تحقیرهای زشتی که باید در این سیستم تحمل کند. با طرح اینها ما نشان می دهیم که از نیازهای زنان و ستم بر زنان آگاهیم از جایگاه ممتاز مردان آگاهیم، و از همه اینها نفرت داریم. بله، نفرت داریم و خواهان محو هرگونه ستم و آزاری هستیم که به زن کارگر، همسرکارگر، زن دهقان، همسر یک مردعادی وارد می شود، و حتی از خیلی جهات به زن طبقات ثروتمند نیز وارد می شود. حقوق و اقدامات اجتماعی که ما از جامعه بورزوازی برای زنان می خواهیم گواهی است بر اینکه ما موقعیت و منافع آنها را در نظر می گیریم، طبیعتا نه در نقش رفرمیستهای قیم مآبی که اذهان را تخدیر میکنند. نه! به هیچوجه. بلکه در نقش انقلابیونی که زنان را به شرکت مساوی در بازسازی اقتصاد و روبنای ایدئولوژیکی فرا می خوانند." از گفتگو با کلارا زتکین- جهانی برای فتح شماره 24 فارسی)
خلاصه اینکه مانع اصلی درون کارزار زنان را نه روشهای کار و یا نبود بند های اساسنامه ای و غیره تشکیل میدهند، بلکه نگرش و نظرات انحرافی نسبت به مسئله زن، ستم جنسی و رهائی زن است که موجب عدم پیشروی و توده ای شدن کارزارزنان شده است.
7 مارس 2008
سمینار کارزار زنان در بروکسل – بلژیک
Leila-parnian@hotmail.com